فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ « * » ، ذكر حق - سبحانه و تعالى - توفيق ياد كردن است بر آن مراتبى كه ذكر راست . و هرچه ديده شد و دانسته شد همه غيرست و حجاب . به حقيقت كلمهء « لا » آن را نفى بايد كردن . و نفى خواطر كه شرط اعظم سلوك است ، بىتصرف عدم در وجود سالك - كه آن تصرف عدم ، اثر و نتيجهء جذبهء الهى است - بكمال ميسر نگردد . و وقوف قلبى براى آن است كه تا اثر آن جذبه مطالعه كرده شود ، و آن اثر در دل قرار گيرد . و رعايت عدد در ذكر قلبى براى جمع خواطر متفرقه است . و در ذكر قلبى چون عدد از بيست و يك بگذرد و اثر ظاهر نشود ، دليل باشد بر بىحاصلى آن عمل و اثر آن ذكر آن بود كه : در زمان نفى ، وجود بشريت منفى شود ؛ و در زمان اثبات ، اثرى از آثار تصرفات جذبات الوهيت مطالعه افتد . آنكه فرموده است خداوند - جل ذكره - در كلام مجيد : ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ « * * » ، در معنى اين آيت چنان بايد دانستن كه اعمال صالحه و افعال حسنه كه از اهل ايمان در وجود مىآيد ، وقتى « عِنْدَ اللَّهِ » مىگردد كه در محل قبول حضرت او - جل ذكره - افتد ؛ و علامت قبول عمل نفى شدن وجود بشريت است در آن عمل ، و ظاهر شدن اثر تصرفات جذبهء الهى است . *

--> ( * ) سورة البقرة ( 2 ) / 152 ( * * ) سورة النحل ( 16 ) / 96